Ksylitol to popularny zamiennik cukru, który często można znaleźć w gumach do żucia, pastach do zębów, słodyczach oraz produktach dietetycznych. Choć jest bezpieczny dla ludzi, dla psów stanowi śmiertelne zagrożenie, ponieważ może prowadzić do gwałtownego spadku poziomu cukru we krwi (hipoglikemii) oraz niewydolności wątroby. Właściciele psów powinni być świadomi niebezpieczeństwa, jakie niesie ksylitol, a także znać objawy zatrucia i metody leczenia, aby w razie potrzeby działać szybko i skutecznie.
Dlaczego ksylitol jest toksyczny dla psów?
U ludzi ksylitol nie powoduje większych zmian w poziomie cukru we krwi, ponieważ jest metabolizowany powoli i nie wpływa na produkcję insuliny. U psów działa zupełnie inaczej – po spożyciu ksylitolu organizm psa błędnie interpretuje go jako glukozę i uwalnia ogromne ilości insuliny. Powoduje to gwałtowny spadek poziomu cukru we krwi, co może prowadzić do drgawek, śpiączki, a nawet śmierci.
Dodatkowo ksylitol może wywoływać ostre uszkodzenie wątroby, którego mechanizm nie jest do końca poznany. Nawet małe ilości ksylitolu mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych u psa, dlatego spożycie tej substancji wymaga natychmiastowej interwencji weterynaryjnej.
Dawka toksyczna ksylitolu dla psa
Toksyczna dawka ksylitolu dla psa to 0,1 g na kg masy ciała – taka ilość może wywołać hipoglikemię. Dawka powyżej 0,5 g na kg może prowadzić do niewydolności wątroby.
Dla porównania, guma do żucia bez cukru może zawierać od 0,3 do 1 g ksylitolu na sztukę. Oznacza to, że mały pies o wadze 5 kg może doświadczyć poważnego zatrucia już po spożyciu jednej gumy.
Przykładowa zawartość ksylitolu w produktach:
- Guma do żucia bez cukru – 0,3-1 g na sztukę
- Cukierki bez cukru – 0,5-1 g na sztukę
- Pasta do zębów – do 10 g w tubce
- Pieczywo dietetyczne – ok. 1-2 g na kromkę
- Masło orzechowe bez cukru – 1-3 g na łyżkę
Objawy zatrucia ksylitolem u psa
Pierwsze objawy zatrucia mogą pojawić się w ciągu 10-60 minut po spożyciu ksylitolu, choć czasem występują nawet po kilku godzinach.
Główne objawy hipoglikemii (spadku cukru we krwi):
- Nagłe osłabienie
- Zdezorientowanie
- Drżenie mięśni
- Zaburzenia koordynacji ruchowej
- Letarg
- Wymioty
- Przyspieszone tętno
- Drgawki
- Śpiączka
Objawy uszkodzenia wątroby mogą pojawić się kilka godzin do kilku dni po zatruciu:
- Żółtaczka (zażółcenie dziąseł, oczu, skóry)
- Krwawe wymioty i biegunka
- Ciemny mocz
- Powiększenie brzucha (wodobrzusze)
- Problemy z krzepnięciem krwi
Diagnostyka zatrucia ksylitolem
Weterynarz diagnozuje zatrucie ksylitolem na podstawie wywiadu z właścicielem oraz badań laboratoryjnych. Kluczowe testy obejmują:
- Pomiar poziomu glukozy we krwi – gwałtowny spadek sugeruje hipoglikemię.
- Badanie enzymów wątrobowych – wzrost enzymów ALT i AST może wskazywać na uszkodzenie wątroby.
- Koagulogram – ocena krzepnięcia krwi w celu wykrycia ewentualnych zaburzeń.
- USG jamy brzusznej – ocena stanu wątroby i narządów wewnętrznych.
Leczenie zatrucia ksylitolem u psa
Ponieważ ksylitol szybko się wchłania, kluczowe jest natychmiastowe działanie. W pierwszych minutach po spożyciu można spróbować wywołać wymioty, ale tylko jeśli pies jest przytomny. Nie należy jednak podawać psu jedzenia, które mogłoby spowolnić wchłanianie ksylitolu.
Leczenie weterynaryjne obejmuje:
- Podawanie glukozy dożylnie – w celu zapobieżenia hipoglikemii.
- Monitorowanie poziomu cukru – weterynarz regularnie sprawdza glikemię i dostosowuje leczenie.
- Płynoterapia – wspomaga eliminację ksylitolu z organizmu.
- Leki osłaniające wątrobę – np. sylimaryna, SAM-e (S-adenozylometionina).
- Leki przeciwdrgawkowe – stosowane w ciężkich przypadkach.
- Transfuzja osocza – jeśli doszło do zaburzeń krzepnięcia krwi.
W przypadku ciężkiego zatrucia hospitalizacja może trwać od 24 do 72 godzin.
Jak zapobiegać zatruciu ksylitolem u psa?
- Przechowuj produkty zawierające ksylitol poza zasięgiem psa – nie zostawiaj gumy do żucia, słodyczy ani pasty do zębów w miejscach dostępnych dla zwierzęcia.
- Czytaj etykiety – ksylitol może być składnikiem wielu produktów, nawet tych, które nie są słodkie.
- Unikaj podawania psu produktów „bez cukru” – w tym niektórych masł orzechowych i wypieków.
- Nie pozwalaj psu wylizywać twojej pasty do zębów – pasty zawierające ksylitol są bardzo toksyczne dla psów.
- Poinformuj domowników i gości – wielu ludzi nie wie, że ksylitol jest niebezpieczny dla psów.
Zatrucie ksylitolem jest jednym z najpoważniejszych zatruć u psów, ponieważ może prowadzić do hipoglikemii i ostrej niewydolności wątroby. Nawet niewielkie ilości ksylitolu mogą być śmiertelne, dlatego właściciele psów powinni zachować szczególną ostrożność. Jeśli podejrzewasz, że twój pies zjadł produkt zawierający ksylitol, nie zwlekaj i jak najszybciej skontaktuj się z weterynarzem. Szybka interwencja może uratować życie twojego pupila.
