Rodentycydy, czyli trutki na gryzonie, są jednymi z najczęstszych przyczyn zatruć u psów. Ich szerokie zastosowanie w gospodarstwach domowych i rolnictwie sprawia, że psy mogą mieć z nimi kontakt przypadkowo, co stanowi poważne zagrożenie dla ich zdrowia i życia. Rodentycydy działają na różne sposoby, w zależności od ich składu chemicznego, dlatego objawy zatrucia mogą się różnić. Właściciele psów powinni wiedzieć, jakie rodzaje trutek są szczególnie niebezpieczne, jakie objawy mogą się pojawić oraz jakie kroki należy podjąć w przypadku zatrucia.
Rodzaje rodentycydów i ich mechanizm działania
Na rynku dostępnych jest kilka rodzajów rodentycydów, z których każdy działa w inny sposób. Wszystkie są niebezpieczne dla psów, jednak niektóre mogą być szczególnie toksyczne nawet w małych dawkach.
- Rodentycydy antykoagulacyjne (warfaryna, bromadiolon, difenakum, brodifakum)
- Najczęściej stosowane trutki na gryzonie.
- Powodują zahamowanie produkcji witaminy K, co prowadzi do zaburzeń krzepnięcia krwi i wewnętrznych krwotoków.
- Objawy mogą pojawić się dopiero po 2-5 dniach od spożycia.
- Rodentycydy neurotoksyczne (brometalina)
- Powodują uszkodzenie układu nerwowego poprzez zaburzenie produkcji energii w komórkach nerwowych.
- Objawy neurologiczne mogą pojawić się w ciągu kilku godzin od spożycia.
- Brak specyficznego antidotum.
- Rodentycydy hiperkalcemiczne (cholekalcyferol, witamina D3)
- Powodują nadmierne zwiększenie poziomu wapnia we krwi, co prowadzi do uszkodzenia nerek, serca i naczyń krwionośnych.
- Objawy mogą pojawić się po 12-36 godzinach.
- Rodentycydy powodujące uszkodzenie narządów wewnętrznych (strychnina, fosforek cynku)
- Powodują szybkie i silne skurcze mięśni, prowadzące do śmierci przez uduszenie.
- Działają bardzo szybko, często w ciągu 15-30 minut od spożycia.
Objawy zatrucia rodentycydami u psa
Objawy zatrucia zależą od rodzaju spożytej trucizny. Mogą występować zarówno symptomy opóźnione, jak i natychmiastowe.
1. Objawy zatrucia antykoagulantami:
- Osłabienie i apatia
- Bladość błon śluzowych
- Wylewy podskórne i siniaki
- Krwawienie z nosa i dziąseł
- Krwisty mocz lub smolisty kał
- Trudności w oddychaniu spowodowane krwawieniem do płuc
2. Objawy zatrucia brometaliną (neurotoksyczne rodentycydy):
- Drżenia mięśni i drgawki
- Zaburzenia równowagi i koordynacji
- Ślinotok i wymioty
- Śpiączka w ciężkich przypadkach
3. Objawy zatrucia cholekalcyferolem (nadmiar wapnia):
- Nadmierne pragnienie i częste oddawanie moczu
- Letarg i osłabienie
- Wymioty i biegunka
- Niewydolność nerek
4. Objawy zatrucia fosforkiem cynku lub strychniną:
- Nagłe skurcze mięśni
- Sztywność ciała
- Duszność
- Padaczka i szybka utrata przytomności
Diagnostyka zatrucia
Weterynarz przeprowadza diagnostykę na podstawie wywiadu z właścicielem oraz badań laboratoryjnych. Kluczowe badania obejmują:
- Morfologię i koagulogram – ocena zaburzeń krzepnięcia krwi.
- Badanie biochemiczne krwi – ocena poziomu wapnia, funkcji nerek i wątroby.
- RTG i USG jamy brzusznej – wykrywanie krwawień wewnętrznych.
- Testy toksykologiczne – identyfikacja rodzaju trucizny.
Leczenie zatrucia rodentycydami u psa
Leczenie zależy od rodzaju rodentycydu i stanu psa. Ponieważ wiele rodentycydów działa z opóźnieniem, szybka interwencja może uratować życie psa.
1. Pierwsza pomoc w domu:
- Jeśli od spożycia minęło mniej niż 1-2 godziny, można spróbować wywołać wymioty, podając 3% nadtlenek wodoru (1 ml na kg masy ciała).
- Nie podawaj mleka ani tłustych pokarmów, które mogą przyspieszyć wchłanianie toksyn.
2. Leczenie weterynaryjne:
- Płukanie żołądka – stosowane, jeśli pies spożył trutkę niedawno.
- Podanie węgla aktywnego – hamuje wchłanianie toksyn do organizmu.
- Podanie witaminy K1 – stosowane w przypadku zatrucia antykoagulantami.
- Podanie płynów dożylnych – wspomaga usuwanie toksyn i stabilizuje krążenie.
- Leki przeciwdrgawkowe – stosowane w przypadku zatrucia neurotoksycznymi substancjami.
- Hemodializa – może być konieczna przy ciężkim uszkodzeniu nerek.
Psy, które spożyły dużą dawkę trutki, często wymagają hospitalizacji i intensywnej terapii przez kilka dni.
Jak zapobiegać zatruciu rodentycydami?
- Nie stosuj trutek na gryzonie w miejscach dostępnych dla psa – umieszczaj je w zamkniętych pułapkach.
- Sprawdzaj skład chemiczny środków owadobójczych i rodentycydów – unikaj produktów zawierających silnie toksyczne substancje.
- Nie pozwól psu bawić się martwymi gryzoniami – mogą zawierać pozostałości trucizny.
- Przechowuj środki chemiczne poza zasięgiem zwierząt – w zamkniętych szafkach lub garażach.
- Jeśli stosujesz rodentycydy, wybieraj te mniej toksyczne dla ssaków – dostępne są środki mniej szkodliwe dla zwierząt domowych.
Zatrucie rodentycydami u psa jest poważnym stanem, który wymaga natychmiastowej interwencji. Im szybciej właściciel zareaguje, tym większa szansa na uratowanie zwierzęcia. Jeśli podejrzewasz, że Twój pies spożył trutkę na gryzonie, nie czekaj – natychmiast skontaktuj się z weterynarzem. Szybka diagnoza i odpowiednie leczenie mogą ocalić życie Twojego pupila.
